
Outra fotografía:
Tipo de ben: Cruceiro,
Concello: A Fonsagrada
Parroquia: Santo André de Logares
Lugar: Zarro de Pedro-Chao de Fornos
Outra denominación do ben:
Cronoloxía: Idade Moderna (XVI-XVIII),
Descrición:
Situada a carón dunha encrucillada formada polo cruce de dúas vías entre as que salienta un vello camiño utilizado polos arrieiros para o transporte de mercadorías entre Asturias e Galiza. O cruceiro, de granito, presenta unha basa cuadrangular de dous chanzos, fuste que comeza con base rectangular con cuarto bocel para transformarse na parte superior nunha sección circular e capitel moldurado. A cruz, sostida sobre unha pequena base debido ao mecanismo que lle permite xirar, presenta no anverso a Cristo crucificado, e no reverso, no canto da habitual Virxe María nalgunha das múltiples advocacións, a Santa Bárbara, santa asociada coa raio e tradicionalmente invocada durante as treboadas. A cruz, ademáis de ser un elemento de protección para os arrieiros e para as súas mercadorías, servía para comunicar a situación coa que outros viaxantes se poderían atopar. Se era a imaxe de Cristo a que se podía ver dende o camiño, trasladaba unha mensaxe de tranquilidade, mais, se cara a verea miraba Santa Marta, o arrieiro sabía que podería haber perigos (salteadores de camiños, por exemplo).
Fotogrametría:
Propiedade: Pública
Uso actual: Sen uso
Código no Catálogo da Xunta:
Categoría do Ben: Dato descoñecido
Elementos mobles:
Tradición oral:
Segundo a lenda, un home que viaxaba dende Quiroga parou nunha pousada onde a dona lle ensinou o plano dun tesouro. O camiñante memorizou a súa localización e atopouno, e con el mandou construír a Casa Grande da Graña e, en lembranza do achádego, a colocación do cruceiro. Esta lenda quizais haxa que vencellala coa presenza nas inmediacións do cruceiro da necrópole megalítica coñecida como Medorras da Cruz da Graña.
Historia recente do ben:
Referencias bibliográficas:
Xosé Carlos Beiró Piñeiro: “Dous novos tipos de cruceiros na provincia de Lugo”, en Murguía, revista galega de historia (2003)
Afeccións
Ten camiño de acceso?: SiEstá cuberto de maleza: Si
Está afectado por algunha obra: Non
Estado de conservación: Bo
Atópase en perigo nestes momentos?:
Onde está localizado
Latitude: 43.283988087257Lonxitude: -7.1035623550415
Empregamos o sistema de coordenadas WGS84


620.000 recursos do patrimonio cultural galego na túa man!





1 comentario
Oscar Franco says:
Dec 15, 2022
Engado as seguintes referencias web:
https://cruceirosdegalicia.xyz/2701801.html
https://galiciaencantada.com/lenda.asp?cat=3&id=2270
na que podemos ler a seguinte lenda:
Este cruceiro xiratorio (conta cun mecanismo que o permite), atópase a carón dun cruce de vías como o chamado Camiño Grande que tiveron grande importancia en épocas pasadas.
Desde o punto de vista simbólico, algunha das imaxes representadas varía con respecto ao común pois, en vez da Virxe María, a imaxe que hai no anverso da cruz é a de santa Bárbara, avogosa contra o raio e as treboadas.
Cren os expertos que este cruceiro, ademais de ser un elemento de protección do camiño e dos viaxeiros, cumpría funcións de comunicación ou de centro de referencia para practicar determinados ritos.
Tendo en conta que é xiratorio, interprétase que cando a figura de Xesús Cristo mira para o camiño indicaría seguranza no tempo e na viaxe; en cambio, se fose a de santa Bárbara a que mirase o camiño, era sinal que anunciaba mal tempo climatolóxico e outros perigos.
A orixe lendaria deste cruceiro conta como un home que viña desde Quiroga recibiu nunha pousada información exacta, con plano e todo, da localización dun tesouro.
Co tesouro que atopou construíu a Casa Grande da Graña, en Chao de Fornos, e en lembranza e agradecemento mandou facer e colocar o cruceiro da Cruz da Graña onde agora está.
Os cruceiros e petos de ánimas de máis de 100 anos están protexidos polo Decreto 571/1963, de 14 de marzo, “sobre protección de los escudos, emblemas, piedras heráldicas, rollos de justicia, cruces de término y piezas similares de interés histórico-artístico”; ademais, teñen a consideración de Bens de Interese Cultural (BIC) segundo o establecido na disposición adicional segunda da Lei 16/85 de 25 de xuño, do Patrimonio Histórico Español.
Asi mesmo o recoñece e garante a Lei 5/2016, do 4 de maio, do Patrimonio Cultural de Galicia, no que hórreos, cruceiros e petos de ánimas, “son bens de interese cultural e quedan sometidos ao réxime xurídico previsto para ese tipo de bens nesta lei, sen necesidade da tramitación previa do procedemento previsto no seu título I, os hórreos, os cruceiros e os petos de ánimas dos que existan evidencias que poidan confirmar a súa construción con anterioridade a 1901.
Os hórreos, cruceiros e petos de ánimas cuxa antigüidade non poida ser determinada ou que fosen construídos con posterioridade á data sinalada anteriormente poderán ser declarados de interese cultural ou catalogados cando se lles recoñeza un especial valor cultural, principalmente etnolóxico”.
ENLACES DE TIPO LEGAL
http://www.boe.es/diario_boe/txt.php?id=BOE-A-1963-6523
https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-1985-12534
https://www.xunta.gal/dog/Publicados/2016/20160516/AnuncioC3B0-110516-0001_gl.html